A | A | A

HOME   |   WORD LID   |   CONTACT
print deze pagina

organisatie » over palliatieve zorgen

Meer informatie over de geschiedenis en het ontstaan van palliatieve zorg in Belgie en Vlaanderen.

Palliatieve zorg is een jonge twijg aan de eeuwenoude boom van de geneeskunde. Pas in de tweede helft van de twintigste eeuw zagen de eerste georganiseerde initiatieven het licht, met vanaf de jaren '60 de oprichting van hospices in het Verenigd Koninkrijk. Dame Cicely Saunders (1918-2005), pionier in palliatieve zorg, definieerde deze specifieke vorm van zorg als "alles wat nog dient gedaan te worden als men denkt dat er niets meer kan gedaan worden".
In Belgie ontstonden eind jaren '80 kernen van vrijwillige palliatieve zorgverlening door artsen en verpleegkundigen en in februari 1990 werd door een handvol enthousiaste vrijwilligers de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen opgericht. Op een ogenblik dat nog maar enkele organisaties en nauwelijks structurele financiering beschikbaar waren, klonken de doelstellingen van de Federatie behoorlijk ambitieus; op termijn alle organisaties voor palliatieve zorg samenbrengen, de belangen van palliatieve zorg behartigen bij Vlaamse en overheidsinstanties, vorming en opleiding aanbieden, onderzoek bevorderen en geld inzamelen.

TIJDLIJN: ONTWIKKELING PALLIATIEVE ZORG IN Belgie



ROB-RVT's: geen precieze startdatum. Geleidelijke introductie van één palliatief verpleegkundige/instelling vanaf de jaren '90.

De gezamenlijke inspanningen van de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen en gengageerde basiswerkers wierpen relatief snel vruchten af. Tussen 1995 en 1997 werden de vijftien netwerken palliatieve zorg opgericht. Elke regio beschikte ondertussen over een palliatieve thuiszorgequipe, officieel een 'multidisciplinaire begeleidingsequipe' (MBE). Al deze equipes werden vanaf 1998-1999 erkend en gefinancierd. In ziekenhuizen waren intussen palliatieve support teams opgericht, en in een aantal gevallen ook palliatieve eenheden. Vanaf 1997 werden ten slotte enkele dagcentra opgericht en werd in een toenemend aantal rust- en verzorgingstehuizen een palliatief verpleegkundige aangeworven.

Organisatie van palliatieve zorg in Vlaanderen - netwerken palliatieve zorg

De 15 netwerken palliatieve zorg in Vlaanderen werden in 1996 door de overheid in het leven geroepen. Een netwerk palliatieve zorg is een overkoepelend pluralistisch samenwerkingsverband met verschillende partners in de regio zoals: eerstelijnshulpverleners of hun organisaties, woonzorgcentra, ziekenhuizen en palliatieve zorgeenheden, organisaties voor thuiszorg, specifieke zorgorganisaties voor families, thuisverzorgers en/of vrijwilligers die op palliatief vlak actief zijn. De hoofdopdrachten van een netwerk palliatieve zorg zijn: informeren en sensibiliseren van de bevolking; vormen, trainen en opleiden van de zorgverleners; stimuleren van organisaties en instellingen tot samenwerking.


Meer informatie over de opdrachten van een netwerk palliatieve zorg.

  1. De Netwerken informeren en sensibiliseren de bredere bevolking over de mogelijkheden van palliatieve zorg. Daardoor worden sterven, dood en rouw opnieuw bespreekbaar.
  2. De Netwerken helpen de deskundigheid bevorderen van alle betrokken hulpverleners: de mantelzorgers, de professionele hulpverleners (artsen, verpleegkundigen, paramedici, ...) en de vrijwilligers. Naast de gewone overdracht van kennis en vaardigheden is hier ook aandacht voor de "zorg voor de zorgende".
  3. De Netwerken cordineren, ondersteunen en stimuleren diverse acties die bijdragen tot palliatieve zorg en tot de uitbouw van een palliatieve zorgcultuur. Daarbij is het niet de bedoeling in de plaats te treden van bestaande intramurale of extramurale hulpverlening of mantelzorg. Zoveel mogelijk is gans de organisatie van palliatieve zorg erop gericht te werken met de bestaande structuren. De Netwerken streven de best mogelijke levenskwaliteit na voor de palliatieve patiënt, in samenwerking en overleg met de patiënt en zijn omgeving en alle betrokken hulpverleners.
  4. De Netwerken streven naar een interdisciplinaire benadering waarbij de belangen van patiënt en omgeving primeren. Het pluralisme van de Netwerken moet er ook garant voor staan dat iedere levensvisie gerespecteerd wordt.
  5. De Netwerken bieden een kader aan waarbinnen vrijwilligers zich kunnen inzetten voor palliatieve patiënten. Vooral de opleiding van vrijwilligerswerk behoort tot de taak van de Netwerken.
  6. Ieder Netwerk is nauw verbonden met een ondersteuningsequipe van palliatieve thuiszorg. Deze equipes staan op vraag van de patiënt en in overleg met de betrokken zorgverstrekkers in voor de concrete ondersteuning van diegenen die de palliatieve zorgverlening aanbieden. Hun taak is, naast overleg, cordinatie en organisatie, in uitzonderlijke omstandigheden en in overleg met de huisarts ook zelf in te staan voor bepaalde aspecten van palliatieve zorg. In de praktijk zijn er Netwerken waar de thuiszorgequipe helemaal gentegreerd is binnen het Netwerk, en andere Netwerken waarbij de band met de thuiszorgequipe losser is.
  7. De Netwerken hebben ook als taak de dienstverlening te evalueren, de behoeften waarin eventueel nog moet voorzien worden te ramen, en de verschillende mogelijkheden om daaraan te voldoen te analyseren.

De Vlaamse netwerken palliatieve zorg kunnen aansluiten bij de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen die de belangen van de palliatieve patiënt en van het palliatieve werkveld bij de overheid verdedigt.


Meer informatie over de cordinerende rol van een netwerk palliatieve zorg en over de relatie tussen de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen en haar partners.

Kenmerkend voor het Belgische model, dat trouwens in 2008 internationaal erkenning kreeg op het congres van de European Association for Palliative Care, is de sterke regionale organisatie waarbij in principe elke inwoner een beroep kan doen op palliatieve zorg. De verschillende zorgvoorzieningen hebben elk een duidelijke doelgroep, een eigen werking en een bij wet omschreven samenstelling en financiering. Naast andere taken zorgen de netwerken palliatieve zorg voor de afstemming tussen de verschillende voorzieningen en een vlotte transfer van palliatieve patiënten van de ene naar de andere setting.

COORDINERENDE ROL VAN DE NETWERKEN



Legende: DC = dagcentra, MBE = multidisciplinaire begeleidingsequipe, PST = palliatief support team, PZE = palliatieve (zorg)eenheid, ZH = ziekenhuis

DE FEDERATIE EN HAAR PARTNERS



Op bovenstaand schema zien we als het ware twee spinnenwebben met als ene kern de netwerken palliatieve zorg en als andere de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen. Het lijkt misschien verwarrend en toch vullen beide structuren elkaar mooi aan. Een netwerk palliatieve zorg is in eigen regio in de weer voor onder meer informatie en sensibilisatie van het brede publiek, overleg tussen palliatieve basiswerkers en voorzieningen, vorming en opleiding van professionele en vrijwillige hulpverleners, verslaggeving en registratie naar de overheid toe. De Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen daarentegen is vooral actief op terreinen die het netwerkniveau overstijgen. Met andere woorden; als koepelorganisatie houdt zij zich niet bezig met de interne keuken van de netwerken palliatieve zorg en de zorgvoorzieningen, maar neemt en ondersteunt zij allerlei initiatieven die de netwerken palliatieve zorg, de zorgvoorzieningen, de professionele hulpverleners, het brede publiek, de overheid, en onrechtstreeks uiteraard ook de patiënt en zijn familie ten goede komen. De Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen hanteert vijf beleidsprioriteiten: (1) de Federatie ontwikkelen tot een expertise- en kenniscentrum, (2) een breed maatschappelijk draagvlak voor palliatieve zorg creren door sensibilisatie en informatie, (3) bijdragen tot de permanente ontwikkeling van hulpverleners via vorming, training en opleiding, (4) beleidsmatig bijdragen tot een betere financiering en inbedding van palliatieve zorg en (5) overleg organiseren tussen alle betrokken actoren zodat informatie naar en van de basis vlot kan doorstromen.

Klik hier voor meer informatie over missie, visie, opdrachtverklaring en beleidsplan van de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen.


Palliatieve thuiszorg in uw buurt

Elk netwerk palliatieve zorg is nauw verbonden met een palliatieve thuiszorgequipe  (ook MBE of multidisciplinaire begeleidingsequipe genoemd) die de palliatieve zorg aan patiënten in hun thuismilieu aanbiedt en cordineert. De palliatieve thuiszorgequipes worden erkend en opgevolgd door het RIZIV. Ze bestaan uit een equipearts, een administratieve kracht en palliatieve deskundigen (voornamelijk verpleegkundigen). Zij werken nauw samen met de vertrouwde zorgverleners (huisarts, thuisverpleegkundige, verzorgende, kinesitherapeut, sociaal werker, enz.) voor de ondersteuning van de palliatieve patiënt, zijn familie en omgeving. Bij een opname of ontslag worden aandachtspunten in de zorg overlegd met de instelling (ziekenhuis, woonzorgcentrum, instelling voor personen met een handicap, psychiatrisch verzorgingstehuis, initiatief voor beschut wonen, kortverblijf, enz.)

Klik hier voor een overzicht van de 15 netwerken palliatieve zorg en hier voor een overzicht van de palliatieve thuiszorgequipes (of multidisciplinaire begeleidingsequipes).
Zoek hier het netwerk palliatieve zorg of de palliatieve thuiszorgequipe bij jou in de buurt (op basis van gemeente of postnummer).


Palliatieve zorg in ziekenhuizen en woonzorgcentra - palliatieve supportteams en palliatieve zorgeenheden

Zelfs bij een optimale thuisverzorging is een ziekenhuisopname niet altijd te vermijden. In elk ziekenhuis is een palliatief supportteam aanwezig. Een arts, een psycholoog of n of meerdere verpleegkundigen ondersteunen de medewerkers van de afdelingen waar de palliatieve patiënt verblijft. Bij opname/ontslag wordt er nauw samengewerkt met de thuiszorg of het woonzorgcentrum en met de palliatieve thuiszorgequipe (ook MBE of multidisciplinaire begeleidingsequipe genoemd) in het bijzonder.

In een woonzorgcentrum wordt het concrete palliatieve zorgaanbod voornamelijk door de palliatief referentiepersoon uitgewerkt. Er wordt bijzondere aandacht besteed aan de continuteit van zorg wanneer de patiënt wordt opgenomen of ontslagen.

Palliatieve zorgeenheden (afgekort PZE) zijn kleinschalige ziekenhuisdiensten waar alles in het werk wordt gesteld om het maximale comfort van de patiënt en zijn familie te verzekeren voor patiënten voor wie palliatieve thuiszorg niet mogelijk is. De sfeer is er huiselijk en de regels flexibel.

Wie meer informatie wil over palliatieve zorg in ziekenhuis of woonzorgcentrum, over palliatieve supportteams of over palliatieve zorgeenheden, neemt best contact met het netwerk palliatieve zorg van de regio. Klik hier voor het overzicht van de netwerken palliatieve zorg.